Katedra Santa Maria del Fiore

Została ona zbudowana we Florencji w miejscu wcześniejszego kościoła katedralnego Santa Reparata. Wykonanie tego dzieła Cech Sztuk zlecił Arnolfowi di Cambio w 1294 r. Prace po jego kierunkiem rozpoczęto 8 września 1296 wznosząc nową świątynię wokół istniejącego kościoła, w którym sprawowano liturgię aż do 1375 r. Wtedy kościół Santa Reparata zburzono. Po śmierci di Cambio (w 1302) pracami kierowali: Giotto, Andrea Pisano, Francisco Talentini.

Po śmierci Arnofla di Cambio wprowadzono kilka zmian w opracowanym przez niego projekcie konstrukcyjnym. Wiele z nich dotyczyło wschodniej część kościoła, która została ukończona na początku XV wieku. Konkurs na projekt kopuły wygrał Filippo Brunelleschi (według niektórych źródeł rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło w 1420 r., ale podawane są także daty 1416 – 1434 jako czas jej wykonania). Kościół konsekrowano w 1436. W latach 1445 – 1461 nad sklepieniem zbudowano latarnię zwieńczoną złocista kulą. Najpóźniej została ukończona fasada. W 1578 zburzono nigdy nieukończoną elewację zaprojektowaną przez Arnolda di Cambio i ogłoszono konkurs na projekt nowej fasady. Nie został on rozstrzygnięty. Przez blisko 300 lat organizowano kolejne konkursy i odrzucano napływające rozwiązania. Dopiero w 1871 r. projekt Emilia de Fabris zyskał akceptację. Prace trwały do 1887 i tym samym ukończono budowaną z przerwami przez blisko 600 lat katedrę Santa Maria del Fiore. Jest to kościół o imponujących rozmiarach. Jego wnętrze ma długość 153,0 m, szerokość w korpusie (szerokość naw) – 38,0 m, na wysokości prezbiterium wraz z przyległymi apsydami - 90,0 m.

Fasada bazyliki została zaprojektowana i wykonana w stylu neogotyckim. Do jej wykonania użyto takich samych marmurów, które stosowano podczas budowy wcześniejszej struktury kościoła. Z Carrary sprowadzono biały marmur, z Prato zielony a różowy z Maremmy. Kolorowy kamień, ułożony przede wszystkim w geometryczne wzory zdobi wszystkie elewacje katedry. W najstarszej części katedry, od strony południowej, znajduje się portal zwany Porta della Mandorla. Nad wejściem, w owalnym obramowaniu, znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca Wniebowzięcie Marii, dzieło Nanniego di Banco datowane na ok. 1420 r.

Wewnętrzny podział na trzy nawy został zaakcentowany przez umieszczenie w fasadzie czterech pilastrów ozdobionych marmurem ułożonym w mozaikę imitującą biforia. W niszach, tuż powyżej górnej linii drzwi wejściowych umieszczono rzeźby. Pomiędzy pilastrami znajdują się trzy portale z scenami z życia Marii Panny w tympanonach. Nad nimi umieszczono wimpergii ozdobione sterczynami, które wzbogacono, podobnie jak obramowania portali kolejnymi rzeźbami. Tympanon nad środkowym portalem zdobi płaskorzeźba przedstawiająca Madonnę z patronami miasta a tympanony boczne figury: Miłosierdzia (po lewej stronie) i Wiary (po stronie prawej). Nad środkowym portalem, centralne pole fryzu z figurami Apostołów zajmuje postać Maria z Jezusem. Wyżej, nad fryzem, w środkowej części fasady znajduje się rozeta a nad nią tympanom ozdobiony płaskorzeźbą przedstawiającą Ojca Wiekuistego. Dwie inne rozety umieszczono nad bocznymi portalami poniżej fryzu z Apostołami.

Rzut bazyliki swoim kształtem przypomina plan krzyża łacińskiego, w którym miejsce transeptu zajmuje ośmiokątne prezbiterium otoczone trzema apsydami. W każdą z nich wbudowano od wewnątrz pięć niewielkich apsydioli. W prezbiterium umieszczono ołtarz główny a nad nim wznosi się potężne sklepienie. Wnętrze oglądane z miejsca przed ołtarzem głównym przypomina budowlę wzniesioną na planie centralnym. Jednak za plecami znajduje się pozostała część kościoła – trójnawowa bazylika. (W przewodnikach to prezbiterium wraz z bocznymi apsydami zazwyczaj nazywane jest transeptem). Nawy boczne od nawy głównej oddzielają od siebie lekko zaostrzone łuki arkad wspartych na masywnych filarach umieszczonych po trzy w każdym rzędzie. Krzyżowo-żebrowe sklepienia naw opierają się na tych samych filarach i pilastrach umieszczonych w ścianach zewnętrznych. Nad nawami bocznymi znajdują się galerie otwarte do wnętrza kościoła. Kolorowa, marmurowa posadzka wykonana w latach 1526 – 1660 przez Baccia i Giuliana d'Agnolo, Francesca de Sangallo i innych. W nawie po lewej stronie znajdują się dwa obrazy z XV wieku przedstawiające konne pomniki kapitanów wojsk: Niccolò da Tolentino namalowany przez Andrea del Castagno w 1456 oraz Giovaniego Acuto - obraz Paolo Uccella z 1436 r. Inne znane dzieła zdobiące katedrę to namalowane na desce obrazy przedstawiające św. Kosmę i św. Damiana (dzieło Bicciego di Lorenzo) oraz Dante i Boska Komedia (Dante i Trzy Królestwa), dzieło Domenica di Michelino z 1465 oraz witraże Ghibertiego. Znane są też freski pokrywające wnętrze ścian kopuły. Przedstawiają one scenę Sądu Ostatecznego. Namalowane zostały przez Vasariego i Zuccariego w latach 1572 – 1579 wbrew zamierzeniom Bruneleschiego, który celowo sklepienie pozostawił bez dekoracji. Kilkakrotne propozycje historyków zmierzających do przywrócenia pierwotnego wyglądu sklepienia nie zostały zaakceptowane (freski odrestaurowano w 1995). Osiem pól sklepienia zostało podzielonych na 5 pasów, w których ukazano:

• najbliżej latarni – 24 Starców z Apokalipsy, dalej kolejno:
• Chór Anielski z narzędziami Męki Pańskiej, pomiędzy nimi główna postać namalowana na sklepieniu – Zmartwychwstały Chrystus;
• postacie Matki Bożej i świętych;
• Cnoty i Dary Ducha Świętego oraz Błogosławieństwa
• Grzechy Główne oraz Piekło.

W panoramie miasta z daleka jest widoczna czerwona bryła sklepienia przykrywającego wschodnią część kościoła. Przekrycie zostało zaprojektowane na planie ośmiokąta o rozpiętości 45,4 m (o 2,1 m więcej niż średnica kopuły rzymskiego Panteonu). Wraz z bębnem, na którym jest oparte ma wysokość 70,0 m (z latarnią wysokość ta wynosi 107,0 m). Jest to nowatorskie rozwiązanie, które na stałe weszło do historii architektury. Sklepienie to na ogół nazywane jest kopułą, chociaż na każdej wysokości, inaczej niż kopuła, ma powtórzony plan ośmiokąta. Z tego powodu można też spotkać się w literaturze fachowej z określeniem dwupowłokowe sklepienie klasztorne na planie ośmioboku. Zbudowano je bez wykorzystania rusztowania i deskowania, które wykorzystywano jako element podporowy podczas budowy sklepień (z uwagi na wysokość i rozpiętość konstrukcji przekrycia zbudowanie ich zostało uznane za niemożliwe). Brunelleschi zaproponował nowe rozwiązanie, w którym elementem konstrukcyjnym są żebra usytuowane wzdłuż południków i równoleżników. Poziome pierścienie, wbudowywane sukcesywnie, usztywniły konstrukcję spełniając jednocześnie rolę zworników (uniemożliwiły zamknięcie się konstrukcji podczas wznoszenia). Dolne pierścienie wzmocniono ołowianymi obręczami (ich kształt koła został ukryty w grubości pierścienia). Konstrukcję uzupełniono dwoma powłokami wymurowanymi z cegły. Obydwie warstwy w połączeniu z żebrami i pierścieniami tworzą sztywną całość. Warstwa zewnętrza dodatkowo chroni całą konstrukcję przed deszczem i wiatrem. Powstanie tego dzieła uważane jest za początek wczesnego renesansu.

Za katedrą znajduje się budynek muzeum - Museo dell’Opera del Duomo z zbiorami dzieł sztuki pochodzącymi z katedry, dzwonnicy i baptysterium.

Baptysterium San Giovanni

Jest to najstarszy budynek zlokalizowany na Piazza San Giovanni we Florencji. Znajduje się w pobliżu wejścia do katedry Santa Maria del Fiore. Pierwsza budowla powstała w okresie wczesnego chrześcijaństwa w IV – VI wieku niedaleko bram ówczesnego miasta, przed wejściem do znajdującej się dawniejszej katedry S. Reparta. Baptysterium zostało zaplanowane jako budowla centralna, na planie ośmioboku z półkolistą absydą. W XI – XIII wieku, w okresie romańskim została przebudowana uzyskując zachowany do dnia dzisiejszego wygląd. Ściany zewnętrzne zostały pokryte okładziną z białego i zielonego marmuru. Na każdej z nich wprowadzono podział na trzy pola zwieńczone półkolistymi arkadami, oddzielone od siebie pilastrami. Podział poziomy na dwie wewnętrzne kondygnacje odzwierciedla poziome belkowanie. Pod łukami arkad osadzono okna doświetlające wnętrze. Budynek przykrywa namiotowy dach z 1128 r. zwieńczony latarnią z 1150 r. W 1202 dobudowano prostokątne prezbiterium. Do wnętrza prowadzi troje drzwi z brązu:

• od południa dzieło Andrea Pisana, ozdobione scenami z życia św. Jana Chrzciciela i alegoriami |Cnót umieszczonych w 24 kwaterach. Drzwi zostały wykonane ok. 1330 r.
• od północy dzieło Lorenzo Ghiberti, wykonane w latach 1402 – 1425 zdobią 24 sceny z Nowego Testamentu,
• od wschodu, najbardziej znane Drzwi Raju, dzieło wykonane także przez Lorenzo Ghiberti zdobi 10 scen z Starego Testamentu oraz postacie biblijne i artystów żyjących w czasach twórcy, wykonane zostały w latach 1425 – 1450.

W środku baptysterium zbudowano otwarte do wnętrza empory oparte na kolumnach o gładkich trzonach i kanelurowanych filarach. Dwudzielne, arkadowe okna umieszczono pomiędzy pilastrami. Głowice kolumn, pilastrów i filarów wzorowane są na porządku korynckim. Powierzchnie ścian i posadzkę zdobią barwne płyty kamienne ułożone w geometryczne wzory. Łuk tęczowy i wewnętrzną powierzchnię dachu zdobią mozaiki z XIII wieku. Jedną z powierzchni sklepienia zdobi postać Chrystusa na tronie, w sąsiednich polach umieszczone są sceny z Starego Testamentu. Pozostałe pięć pól podzielono na sześć pasów. Pas najbliżej latarni wykonano na wszystkich ośmiu polach, zdobią go postacie Chóru Anielskiego z dekoracyjnym ornamentem z wici roślinnej. Niżej ukazano sceny ilustrujące Księgę Rodzaju z postaciami Adama i Ewy, Kaina i Abla, Noego z rodziną, dalej z życia św. Józefa, poniżej z życia Jezusa Chrystusa i Marii, najniżej z życia św. Jana Chrzciciela.

W baptysterium znajduje się nagrobek antypapieża Jana XXIII, dwa sarkofagi rzymskie oraz sarkofag biskupa Ranieri.

Drzwi Raju

Dzieło Lorenzo Ghiberti powstało w latach 1425 – 1450 umieszczone po wschodniej stronie Baptysterium San Giovanni we Florencji. Nazwa Drzwi Raju została nadana im przez Michała Anioła. Wykonane z brązu drzwi mają skrzydła podzielone na 10 kwater. W każdej z nich artysta umieścił płaskorzeźby przedstawiające sceny ze Starego Testamentu. W większości przypadków są to dwa lub trzy wydarzenia. Skrzydło po lewej stronie, od góry ilustruje:

• Stworzenie Adama i Ewy, grzech Pierworodny, Wypędzenie z Raju,
• Noe i jego bliscy składają ofiarę, Pijany Noe,
• Narodziny Ezawa i Jakuba, Odsprzedanie pierworództwa przez Ezawa, Izaak wysyła Ezawa na polowanie, Polowanie Ezawa, Rebeka poucza Jakuba, Oszukanie Izaaka
• Mojżesz otrzymuje na Synaju Tablice Praw
• Walka z Filistrynami, Zabicie Goliata.

Skrzydło po prawej stronie, od góry:

• Praca pierwszych ludzi, Składanie ofiary przez Kaina i Abla, Kain zabija Abla, Bóg oskarża Kaina,
• Ukazanie się Aniołów Abrahamowi, Ofiarowanie Izaaka,
• Józef sprzedany do niewoli, Znalezienie srebrnego kubka w worku Beniamina, Józef rozpoznany przez braci,
• Lud Izraela nad Jordanem, Podbój Jerycha,
• Salomon przyjmuje królową Saby.

Obramowanie kwater zostało udekorowane postaciami biblijnymi oraz wizerunkami artystów żyjących w czasach twórcy. Wśród nich Lorenzo Ghiberti umieścił też swoją głowę oraz głowę swojego syna – Vittorio.

Drzwi przez stulecia pokryły się czarną warstwą patyny. Zdjęto je w celu przeprowadzenia restauracji a w wejściu umieszczono wierną kopię. Obecnie oryginał znajduje się w Museo dell’Opera del Duomo.

Dzwonnica Giotta

Została zaprojektowana przez Giotto na planie kwadratu o boku długości 16,0 m z graniastymi wzmocnieniami w narożnikach. Rozpoczętą przez Giotto w 1334 budowę kontynuował po jego śmierci w 1337 Andrea Pisano. Po nim od 1348 do 1359 budową kierował Francisco Talenti, który kampanilę ukończył. On też zaprojektował okno na najwyższej kondygnacji. Cała budowla ma 84,0 m wysokości. Jej elewacje zostały obłożone kolorowymi płytami marmuru: białego z Carrary, zielonego z Prato i różowego z Maremmy w pobliżu Sieny, (obecnie częściowo zastąpionego wapieniem) ułożonego w geometryczny wzór. Dolny pas płyt ozdobiony jest sześciokątami, w których przedstawiono sceny Stworzenia i pracy ludzkiej. Wyższy pas zdobią romby z płaskorzeźbami przedstawiającymi 7 Planet (od Jowisza w narożniku od strony północnej), Cnoty, Sztuki wyzwolone (m. in. astronomię, budownictwo, medycynę, tkactwo) i 7 Sakramentów. Nad nimi, w niszach, znajduje się 16 posągów przedstawiających proroków izraelskich, Sybillę i św. Jana Chrzciciela. Obecnie w niszach znajdują się kopie rzeźb, oryginały umieszczono w muzeum - Museo dell’Opera del Dumo.

Kościół Santa Croce

Kościół Św. Krzyża we Florencji najprawdopodobniej został zaprojektowany przez Arnolfo di Cambio, mistrza kierującego budową od chwili jej rozpoczęcia w dniu 3 maja 1294 r. Budowa była kontynuowana do 1442. Kościół został konsekrowany przez papieża Eugeniusza IV w 1443 r.

W XV wieku dobudowano nowe kaplice, dziedziniec klasztoru (według projektu Filippo Brunelleschi). Trwały też prace związane z upiększaniem wnętrza.

Neogotycka fasada zwieńczona trzema tympanonami została zaprojektowana przez N. Matasa w XIX wieku. Również neogotycka dzwonnica pochodzi z okresu późniejszego. Projekt G. Baccaniego zrealizowano w 1847 r.

Trójnawowa, gotycka bazylika została zaprojektowana na planie krzyża egipskiego (w kształcie litery T). Nawy oddzielają od siebie rzędy ośmiobocznych filarów połączonych zaostrzonymi łukami arkad. Bazylikę przykryto więźbą dachową. Całą posadzkę przykrywają kamienne płyty nagrobne. Na przedłużeniu nawy głównej znajduje się Główna Kaplica Capella Maggiore z freskami przedstawiającymi Legendą o Św. Krzyżu namalowanymi przez Agnola Gaddiego w 1380. Nad poliptykiem z Madonną i świętymi wykonanym wg projektu Geriniego umieszczony został krucyfiks według szkoły Giotta. Do nawy poprzecznej przylegają liczne kaplice. Wśród nich:

• kaplica Castellanich ozdobiona freskami Agnola Gaddiego z 1385,
• kaplica Baroncellich z freskami Taddea Gaddiego i obrazem Giotta – Koronacja Marii,
• kaplica Medyceuszów, zaprojektowana przez Michelozza, z płaskorzeźbą Donatella i rzeźbami Anrei della Robbia,
• kaplica Veluttich ozdobiona freskami przypisywanymi Cimabuemu,
• kaplica Peruzzich i Bardich z freskami Giotta przedstawiającymi życie św. Jana Ewangelisty i św. Franciszka z Asyżu oraz drewnianym krucyfiksem Donatella,
• kaplica Tosinglich z freskiem Giotta Wniebowzięcie,
• kaplica Pulcich z freskami Bernarda Daddiego,
• kaplica Salvatich z nagrobkiem Zofii Zamojskiej z rodu Czartoryskich, zmarłej we Florencji w 1837, nie jest to jedyny polski akcent. W kościele znajdują się także dwie płaskorzeźby Teofila Lenartowicza – drzwi nagrobka Zofii z Kickich Cieszkowskiej oraz epitafium powstańca styczniowego, Włocha Stanisława Bechiego ze sceną jego śmierci (przez rozstrzelanie), a także nagrobek Michała Borgii-Skotnickiego.

Wejście do zakrystii zdobi portal Michelozza. Wewnątrz znajduje się kaplica Riuncinich z freskami Giovanniego da Miliano ukazującymi sceny z życia Magdaleny i Marii.

Okna zdobią witraże z końca XIV wieku. W nawie środkowej, po prawej stronie, znajduje się piętnastowieczna ambona Bernadetta da Maiano.

Kościół Santa Croce stał się miejscem spoczynku wielu osobistości Florencji. Z tego powodu często bywa nazywany Panteonem. Wśród wielu innych z kościele zostali pochowani:

• Michał Anioł, nagrobek zaprojektował Vasariego w 1579,
• Dante Alighieri, nagrobek według projektu Ricciego z 1829, (jest to cenotaf, Dante jest pochowany w Rawennie,
• Galileusza, nagrobek Foggiego 1737,
• Vittorio Alfrieri, nagrobek Canovy 1810,
• Ugo Foscolo
• Gioacchino Rossini
• Niccolo Machiavelli,
• Leonardo Bruni,
• Leon Battista Alberti,
• Charlotte Bonaparte, córka Józefa Bonaparte.

Na zewnątrz, po lewej stronie kościoła, pod arkadowym portykiem znajduje się nagrobek Franciszka Pazzi. Po prawej stronie, krużganki i przylegająca do nich kaplica Pazzich oraz Muzeum Kościoła Santa Croce.

Renesansowa kaplica Pazzich została zaprojektowana przez Brunelleschiego w 1430 r. Nawę wybudowano na planie prostokąta. Jej centralną część przykryto podzieloną na 12 pól kopułą wspartą na bębnie, który opiera się na pendentywach. Wieńczy ją latarnia (ukończona w 1461). Do kaplicy przylega prezbiterium zaprojektowane na planie kwadratu. Przesklepiono je gładką kopułą opartą na żagielkach. Wejście poprzedza oparty na sześciu kolumnach podcień. Przedsionek przykrywa sklepienie kolebkowe z kopułą opartą na pendentywach w centralnej części. Wystrój kaplicy jest dziełem: Desideria da Settignano, Luki della Robbia i Giuliano da Maiano.

Piazza della Signoria

Plac w centrum Florencji zbudowany w okresie od XII do XIV wieku. Powstał po wyburzeniu domów należących do rodzin gibelinów. Otoczony szeregiem pałaców wraz z eksponowanymi tutaj rzeźbami tworzy urbanistyczny kompleks odwiedzany przez licznych turystów. Jedną z najważniejszych budowli jest Pałac Vecchio, usytuowany przy jego północnej pierzei. Przed nim znajdują się:

• fontanna Neptuna (fontanna di Piazza), zaprojektowana przez Bartolomeo Ammannatiego w latach 1563 – 1575, centralną postacią fontanny jest Neptun, rzeźba wykonana z białego marmuru. Posąg umieszczono na niewielkim powozie ciągniętym przez koniki morskie. Na obrzeżach fontanny umieszczono wykonane w brązie rzeźby fantastycznych stworów z atrybutami morza (muszle, delfiny itp.),
• Dawid - kopia rzeźby Michała Anioła, (w 1873 r. oryginał został przeniesiony Muzeum – Galeria dell'Academia), posąg Dawida został wyrzeźbiony w 1501,
• grupa Herkules i Kakus – rzeźba Bandinellego.

Na placu, na lewo od fontanny Neptuna, znajduje się konny posąg Kosmy I, księcia Toskanii, protoplasty rodu Medyceuszy. Pomnik z 1594 r. jest dziełem Giambologni. Ustawiony na cokole ozdobionym płaskorzeźbami ukazującymi dokonania księcia. Są to sceny: "Wejście Kosmy I do Sieny"; "Nadanie Kosmie I insygniów władzy książęcej przez papieża Piusa V"; "Nadanie Kosmie I tytułu Wielkiego Księcia przez senat toskański".

Niewielka marmurowa płyta w pobliżu fontanny została wmurowana w miejscu "ogniska próżności" rozpalonego przez Savonarolę i stosu, na którym spalono jego ciało.

Na prawo od Pałacu Vecchio mieści się późnogotycka Loggia dei Lanzi.

Pałac Vecchio

Znajduje się we Florencji, przy Piazza della Signoria. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna, wysoka (94,0 m) wieża z tarasem. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. Wieżę ukończono w 1310 r. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I, który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti). Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej, w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza.

Kamienne, rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. Wieżę, podobnie jak główną bryłę gmachu, wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek, podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji).

Nad łukiem drzwi wejściowych, w niebieskim polu ze złotymi liliami, znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów.

Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza, pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento), w której, po wypędzeniu Medyceuszów, odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował, bez powodzenia, zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji; Zdobycie Pizy i Sieny. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby, wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi.

Obok Sali Pięciuset mieści się niewielki gabinet Franciszka I Medyceusza, zaprojektowany przez Vasariego a ozdobiony obrazami Bronzina, di Tito, Giovanni Stradano oraz rzeźbami Giambologni i Ammantiego. Wśród wielu, bogato zdobionych sal zwracają uwagę m.in.: sala Klemensa VII z freskiem Vasariego Oblężenie Florencji, Sala Lilii, w której wystawiona jest rzeźba Donatello Judyta (Judyta i Helofernes), Sala Audiencyjna z marmurowym portalem i freskiem Domenica Ghirlandai, kaplica dei Priori, biura Machiavelliego oraz Sala delle Carte ozdobiona szesnastowiecznymi mapami.

Loggia dei Lanzi

Jest ona zwana także Loggia della Signoria lub Loggia Orcagni. Została zaprojektowana przez Benciego di Cione i Simone Talentiego w latach 1376 – 1382. Jest to niewielka, otwarta, florencka budowla przy placu della Signoria i odchodzącym od niego Piazza degli Uffizi (dziedziniec pomiędzy skrzydłami zabudowań Galerii Uffizi). Łuki arkad wspierają się na masywnych filarach o bogato profilowanych trzonach. Nad nimi, w ozdobnych kasetonach, umieszczono alegorie cnót zaprojektowane przez Agnolo Gaddiego w latach 1384 – 1389. Nad nimi herby możnych rodów florenckich. Przy schodach prowadzących do galerii ustawiono rzeźby lwów (jeden z nich jest dziełem Flaminio Vacciego z 1600 r., drugi zabytkiem z czasów antycznych. Loggia została zbudowana jako miejsce spotkań Signorii, obecnie znajdują się tu znane rzeźby:

• Perseusz Celliniego 1554 (oryginał znajduje się Museo Nazionale del Bargello),
• Porwanie Sabinek Giambologni 1583 (oryginał w Galeria dell’Academia),
• Herkules i Centaur Giambologni 1599,
• Atlas podtrzymujący zwłoki Patroklesa (rzeźbiarze szkoły helleńskiej)
• Porwanie Poliksene Pia Fediego 1866,
• pod ścianą ustawiono 6 posągów kobiet zachowanych z czasów starożytnych.

Na ścianie widoczna jest, wmurowana w 1750 r., tablica z łacińską inskrypcją informującą o przejściu z kalendarza florenckiego na kalendarz gregoriański. (Według kalendarza florenckiego rok zaczynał się 25 marca).

Most Złotników

(Ponte Vecchio)

Jest to najstarszy z florenckich mostów. Został zbudowany z ciosów kamiennych w latach 1335 - 1345 według projektu Neriego di Fioravante i Taddeo Gaddi w tym samym miejscu, w którym postawiono pierwszy, drewniany most już w okresie starożytnego Rzymu. Zbudowane w czasach późniejszych kolejne dwa mosty zostały zniszczone w wyniku powodzi w latach 1117 oraz w 1333. Zatem jest to czwarta konstrukcja spinająca brzegi rzeki Arno w tym samym miejscu.

Konstrukcja mostu złożona jest trzech przęseł o rozpiętości: 27, 30 i 27 m, podpartych masywnymi filarami, które podtrzymują płytę o szerokości 32,0 m. Dwie środkowe podpory znajdują się w nurcie rzeki. Po obu stronach mostu już w XIV w. zbudowano niewielkie budynki nad dwoma skrajnymi arkadami. Początkowo mieściły się w nich jatki rzeźników. W XVI w. zamieniono je na warsztaty i kramiki innych rzemieślników, wśród których przeważały sklepiki złotników.

Nad kramami Giorgo Vasari poprowadził korytarz (tzw. korytarz Vasariego), który łączy Pałac Vecchio z Pałacem Pitti. Nadbudowa została wykonana w XVI w. na polecenie Kosmy I. Korytarz nad środkowym, przęsłem mostu podparto dwoma filarami połączonymi łukową arkadą. W luce zabudowy, po przeciwległej stronie mostu w 1900 r. ustawiono pomnik – popiersie Celliniego. Podczas II wojny światowej w całym mieście ocalał tylko jeden most – Ponte Vecchio. Pozostałe zostały wysadzone w dniu 4 sierpnia 1944. Most Złotników był także zaminowany, ale cofające się oddziały wojsk niemieckich nie zdążyły zdetonować ładunków.

Galeria Uffizi

Znajduje się w pobliżu Piazza della Signoria. Na bryłę budowli składają się dwa prostokątne budynki połączone trzecim, wychodzącym galerią nad rzekę Arno. Dziedziniec pomiędzy dwoma skrzydłami Uffizi nosi nazwę Piazza degli Uffizi.

Uffizi zostało zbudowane na polecenie Kosmy I z rodu Medyceuszy przez Giorgo Vasari. Prace rozpoczęto w 1560 r. i po 20 latach ukończono budowlę, w której początkowo miały się mieścić urzędy administracyjne i sądownicze. Z tym pierwotnym przeznaczeniem wiąże się nazwa obiektu - uffizo w języku włoskim oznacza "urząd".

W budynkach od strony wewnętrznego dziedzińca, na parterze zbudowano otwartą loggię, poziom I piętra zamykają okna a na II piętrze umieszczono galerię. Na parterze, w niektórych filarach wykonano nisze mieszczące posągi znanych osobistości Toskanii. W 1971 r. w zabudowaniach parteru odkryto pozostałości romańskiego kościoła San Pietro Scherraggio, w którym zachowały się freski Andrea del Castagno.

Na I piętrze znajduje się Gabinet Rysunków i Sztychów, jego kolekcję zapoczątkowały gromadzone w XVI wieku zbiory kardynała Leopolda Medyceusza.

Na II piętrze mieści się słynna galeria ulokowana w 45 salach. Zbiory zostały podarowane miastu w 1737 r. przez Annę Marię Ludwikę z Medyceuszów. Oprócz nich, w pomieszczeniach II piętra umieszczono także Archiwum Państwowe przechowujące cenne dokumenty związane z historią Florencji.

Wśród zbiorów Galerii Uffizi przeważają obrazy szkół włoskich i flamandzich. W salach eksponowane są dzieła wielu znanych malarzy. Oto niektórzy z nich:

• Cimabue, Giotto, Duccio - trzy ołtarze Ukoronowanie Marii,
• Simone Martini - Zwiastowanie,
• Piero della Francesca - portret Księcia Frederica da Montefeltro i Battisty Sforzy,
• Fra Filippo Lippi - Madonna z Dzieciątkiem i dwoma aniołami,
• Sandro Botticelli - Madonna, Narodziny Wenus, Wiosna (Primavera), Pokłon Trzech Króli
• Leonardo da Vinci Zwiastowanie, Chrzest, szkic Pokłon Trzech Króli (na obrazach tych są duże fragmenty namalowane ręką Leonardo, ale nie ma obrazu, którego byłby jedynym twórcą),
• Michał Anioł - Święta Rodzina,
• Rafael - Cudowna Madonna ze szczygłem, Papież Leon X z kardynałami Giulliem de'Medici i Luigim de'Rossi,
• Lucas Cranach,
• Hugo van der Goes - tryptyk Portinarich
• Albrecht Dürer - Pokłon Trzech Króli, Portret ojca,
• Giovanni Bellini - Święta Alegoria
• Tycjan - Flora, Rycerz maltański, Wenus z Urbino,
• Rubens - Portret Izabelli Brandt,
• Parmigiano - Madonna z długą szyją
• Van Dyck,
• Rembrandt,
• Caravaggio - Bachus.

Znajduje się tu także galeria autoportretów słynnych malarzy. Są tu podobizny Andrea del Sarto, Bronzino, Berniniego, Rembranta, Rubensa, Van Dycka, Hogartha, Delacroixa i wielu innych. W salach umieszczono także kolekcję starożytnych rzeźb. Wystawiane są również golebiny (m.in. 8 arrasów tkanych w Brukseli według kartonów narysowanych przez Lukasa de Herre).

Podczas zwiedzania galerii można zobaczyć wizerunki polskich władców i książąt. Wystawiane są obrazy z podobiznami Zygmunta I, Zygmunta III Wazy, Władysława IV, Jana III Sobieskiego, Augusta II i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wśród miniatur znajdują się portrety Henryka Walezego, Stefana Batorego, Teresy Lubomirskiej i Heleny Radziwiłł.

Kościół Santa Maria Novella

Dominikański kościół Santa Maria Novella znajduje się we Florencji przy placu o takiej samej nazwie (Piazza Santa Maria Novella). Został zbudowany w miejscu wcześniejszego oratorium pw. Marii Panny Patronki Winnic. Inicjatorami rozpoczętej w 1246 r. budowy gotyckiej bazyliki byli dwaj zakonnicy: Sista z Florencji i Ristora z Campi. Nawy bazyliki były gotowe w 1279 a cały obiekt ukończono dopiero w drugiej połowie XIV wieku pod kierunkiem Jacopa Talentiego. W latach 1456 – 1470 Leon Baptysta Alberti kierował przebudową fasady. Kolorowe (zielone, białe i różowe) płyty marmuru dzielą elewację po mniejsze pola. Górną część, zwieńczoną tympanonem, ograniczają dwie duże woluty, które w łagodny sposób pozwalają połączyć wysoki front nawy głównej ze znacznie niższymi nawami bocznymi. Rozwiązanie to zastosowane po raz pierwszy przy przebudowie tej elewacji stało się bardzo popularne w czasie renesansu i baroku (tzw. esownice Albertiego). Pośrodku górnej części elewacji umieszczono duże okno. Poniżej znajduje się duży portal ozdobiony herbami rodziny Rucellich, mecenasów kościoła. Po prawej stronie, do budynku kościoła przylega murowane ogrodzenie ozdobione biało-zieloną arkadą, za którym znajduje się stary cmentarz przyklasztorny. Po lewej stronie romański krużganek z 1350 r. ozdobiony freskami Paola Uccella z scenami ilustrującymi Stary Testament. Łączy się on Małym Krużgankiem Zmarłych z Dużym Krużgankiem otaczającym wirydarz.

Trójnawowe wnętrze bazyliki dzieli kolumnada, w której rozstaw kolumn zmniejsza się w kierunku ołtarza (co optycznie wydłuża nawę). Nawy kończy transept poprzedzający prezbiterium. We wnętrzu bazyliki znajduje się wiele cennych dzieł sztuki z okresu XIV – XVI wieku. Jedną ze ścian nawy zdobi fresk Trójca Święta, dzieło Tommaso Masaccio z 1427 r. Uwagę zasługują także dzieła:

• Rossellino - pomnik na nagrobku Beaty Villona z 1451
• Tino di Camaino – popiersie św. Antoniego i nagrobek biskupa Fiesole
• Lorenzo Ghiberti – nagrobek Leonarda Dantego z 1423
• Benedetto da Maiano – nagrobek Filippo Strozi z 1491
• Giorgo Vasari - Matka Boska Różańcowa z 1568
• Agnolo Bronzino – Cud Jezusa
• Domenico Ghirlandaio – freski z życia Jana Chrzciciela i Madonny w kaplicy za ołtarzem głównym (kaplica Tornabuonich)
• Filippo Brunelleschi – brązowy krucyfiks w Capella Gondi, kaplicy zaprojektowanej przez Giuliano da Sangallo
• Filippino Lippi – freski na ścianach Cappella di Filippo Strozzi
• Nardo di Cione – freski: Sąd Ostateczny, Raj i Piekło na ścianach kaplicy Strozzich z Mantui.

Krużganki otaczające klasztorny wirydarz zdobią freski malarzy flamandzkich z XV i XVI wieku. Do wirydarza przylega kaplica Hiszpanów (Cappellone degli Spagnoli) przebudowana z dawniejszego kapitularza klasztornego. Kapitularz został wybudowany w 1359 r. przez Jacopa Talentiego a w 1540 przeznaczony przez żonę Kosma I, Eleonorę z Toledo, na kaplicę dla swojej świty. W kaplicy zachowane są bogate freski z ok. 1365 r. Andrea Bonaiuti.

Palazzo del Bargello

Budynek ten został zbudowany w 1255 r. jako siedziba trybuna ludowego. W latach późniejszych w jego pomieszczeniach mieścił się urząd rady sądowniczej i podesty, czyli naczelnika administracji i wojska (Palazzo del Podesta). Od 1574 pałac stał się siedzibą prefekta policji. Jego obecna nazwa związana jest z nazwiskiem prefekta.

Pałac to budowla zwieńczona blankami, które podparte są z zewnątrz arkadowymi konsolami z przylegającą wysoką wieżą. Skrzydła pałacu rozplanowano wokół wewnętrznego dziedzińca, który z trzech stron obiegają arkadowe krużganki. W XIV wieku dobudowano górne piętro loggi i zewnętrze schody umożliwiające do nich dostęp. Ściany dziedzińca zdobią liczne herby prefektów policji i sędziów.

W 1859 r. w pomieszczeniach pałacu umieszczono zbiory Muzeum Narodowego (Museo Nazionale del Bargello), w którym zgromadzono bogatą kolekcję rzeźb renesansu.

Na wystawie można oglądać m.in. dzieła:

• Bandinellego (popiersie Kosmy I),
• Ammanatiego (Leda z łabędziem),
• Giambologni (Merkury),
• Tina di Camaino (Madonna z Dzieciątkiem, Anioł),
• Niccolo Pisana (Madonna ze świętym Piotrem i Pawłem),
• Michała Anioła (Bachus, Brutus),
• Donatella (Dawid – rzeźba z marmuru i rzeźba z brązu, Amor Attis, św. Jerzy, św. Jan),
• Sansovina (Bachus).

W kaplicy podesty na ścianach znajdują się freski Giotta a w Sali Podesty zgromadzono dzieła sztuki złotniczej i emalierskiej od czasów średniowiecza do XV wieku. W muzeum umieszczona jest także kolekcja dzieł islamskiej i europejskiej sztuki użytkowej oraz rzeźby z kości słoniowej.
Tekst i zdjęcia na licencji GNU | Źródło